bu dünyanın temel duygusundan birisi de korkudur. hem evrimsel süreçle birlikte genlerimizde olması sebebiyle hem de devlet, din ve türevi yönetici güçlerin varlıkları sebebiyle insan korkar. insanları yönetmek fikrine asla rasyonel argümanlar üretip olumlayabilen birisi olamadım. bu noktada ne bir dini ne de bir devleti benimseyip sevemedim. fakat bu durum düşündüğüm gibi hiç de basit biçimlerle olmuyormuş. rasyonel olan tarafım bunları reddetse de rasyonel olmayan güdü ve duygularım reddetmiyormuş.
-
Çocukken ailesi tarafından ne olacağı belirlenen insanlar vardır. O çocuğa fikri sorulmaz. O çocuğun hayal dünyası önemsenmez. Mühim olan o ebeveynin bastırılmış duygularıdır.
Böyle çocuklar, daima belirli bir programa sadık kalınarak eğitilmeye çalışılırlar. Öğrenim ve deneyim, yanılgı ve tökezleme bunun dışındadır. Böyle bir lüksü yoktur o çocukların. Bu çocuklar, büyüdüklerinde de sıvı halde girdikleri o kapların içerisinden yüksek soğuğa maruz bırakılmış gibi sabit, bükülmez, sert bir halde çıkarlar. Eriyenleri, yani kurtulanları azdır; çünkü çoğu, sıcakta da yaşanabileceğini bilmez. Muntazam, düz ve çok sıkıcı yaşantılarının en vahim sonuçlarından biri, olması gerekeni bu zannetmeleridir.
O çocukları hiçbir şey şaşırtmaz. Çünkü sürprize geçit vermeyen, riske eğilim göstermeyen, mucizelerden bihaber mizaçlarıyla kendilerine hapsolmuşlardır.
Hayatımın her evresinde ani kararlarla yol yöntem değiştirebilmişimdir. Kararlarımdan memnun kalmayacak bile olsam dümenin bende olduğunu bilmenin özgüveni ve rahatlığı benzersizdi. Şöyle diyordu Serol Teber:
“Bir insan iyi bir donanımla Hindistan’a diye çıkıp Amerika’ya varabilir. Bu pozitif bir yanılsamadır. Bence kötü olan Hindistan’a diye yola çıkıp gerçekten Hindistan’a gitmektir. Bu, övünülecek bir yaşam tarzı değildir.”
-
Hem üretim sürecinde hem teknolojide siyasi olarak sistematik bir şekilde kaynak israfını dikkate almıyorlar. Örneğin; ürünlerin ne zaman eskiyeceğini planlıyorlar. Sayısız marka ve ürün üretiliyor fakat hepsi neredeyse birbirisinin aynısı.
Şu an yaşadığımızı sandığımız refah aynı zamanda -bilerek ya da bilmeyerek- bir tür şizofrenik varoluşa neden oluyor. Bu toplumda inanılmaz yüksek derecede saldırganlık ve yıkıcılık biriktiğini üzülerek söylemek istiyorum. İçi boş refah ile en fazla da bu olurdu zaten.
İnsanları kontrol etmek gerektiği fikri baştan yanlıştı. İnsanların içsel duygusal güdüleri var ama bunlar kendi içinde şiddet dolu veya kötü değildi. Bu güdüleri tehlikeli yapan şey; onları bastıran ve çarpıtan iktidar politikaları ve toplumdur.
Modern psikolojide belki de en çok kullanılan ifadelerden birisi “çevreye uyum sağlayamayan” ifadesidir. Uyumsuz lafı, modern çocuk psikolojisinin ayrılmaz bir parçasıdır.
Elbette hepimiz nevrotik ve şizofrenik bir yaşamdan kaçınmak için uyum sağlamaya çalışırız. Ancak sonuç bölümüne yaklaşırken, samimiyetle şunu söylemek isterim: Toplumumuzda ve yaşadığımız evrende öyle şeyler var ki, bunlara uyum sağlayamadığım için gurur duyuyorum!
İçinde iyi niyet taşıyan bütün insanları da güzel bir toplum varolana kadar bunlara uyum sağlamamaya davet ediyorum. Dürüstçe ifade ediyorum; asla dil, din, ırk, mezhep ayrımına ve ayrımcılığa uyum sağlamaya niyetim yok.
İhtiyaçları çoğunluktan esirgeyip, lüksleri azınlığa dağıtan bir ekonomik sisteme uyum sağlamaya hiç niyetim yok. Refah toplumu içinde, yaratıcının yarattığı milyonlarca çocuğu fakirlik, taciz, tecavüz kafesinin içerisine sıkıştırıp boğulmaya bırakan bir ekonomik sisteme uyum sağlamaya hiç niyetim yok!
-
İnsan kendi kentini oymaz, taramaz kilometreleri aşıp gelenler kadar. İnsan kendi kentinde kaşif olmaz. Ben İstanbul’u iyi bilen İstanbullu, Ankara’yı iyi bilen Ankaralı, Türkiye’yi iyi bilen Türk görmedim.
Ayrıntısına hiç bulaşmazlar bile; nasılsa bir gün yaparım, kaçmıyor ya diye. Sokaklarında kaybolmazlar; çünkü ya kaybolmaktan korkarlar ya da kaybolmayacakları kadar her oyuntuyu bildiklerine inanırlar. Üç mahalle ötenin hikayesi, İskandinavya kadar heyecanlandırmaz. İş-okul arkadaşı, vasıfsız ama tanınmış biri kadar cezbetmez. İnsan yakınını merak etmez, uzakların belirsiz çizgilerine dilediğin hayali yerleştirebilirsin çünkü.Kendini gerçekleştirmek dendi mi zihinde bir keşiş, bilge, münzevi çizilir. Babaannemiz, bu kişilerden biri asla olamaz nedense. Yakıştırılmaz. Okuduklarımız, öğrendiklerimiz hep uzaklarda, insanüstü bir maddede aranır. Kendimizi bile kendi aynamızdan, zihnimizden değil; başkalarınınkinden görmeye çabalarız. Kendimize bile uzaktan bakarız.
Yüzde doksan küsuru müslüman zannedilen bu ülke, Cuma’ya gitmeyen arkadaşına neden soranlarla doludur ve bu kişiler azınlık değildir. Çünkü onlara göre, neden sorgulanan kişi muhakkak müslümandır, çünkü ateistler yurt dışında yaşarlar onlara göre. Bir babanın oğlu tanrıyı tanır, tanımazlık edemez. Olamaz öyle bir şey, bunlar hep uzakların masallarıdır.
Meşhur bir yazar var, kendisine gönderilen şiirleri inceler durur onlarca yıldır. Kırkına yaslanan oğlunun on dokuzunda yazdığı şiiri yeni fark etmiş, değil ki üzerine konuşsunlar…
Hep bizimdirler ya, insan hep en yakınına geç kalır böyle böyle.
Sait Faik’in Bir Bahçe’sini ve onun hakkında yazılan bir yazıyı okudum. Hikayedeki karakter sanki öylesine sıradan değilmiş gibi gereksiz bir methetme… Yazarların övgüye değer olan yanı, karakterin herkes gibi oluşunu, sıradanlığını yazmaya layık bulup kelimeler ve kurguyla bunu yüceltmesidir aslında. Yoksa kitap karakterleri marjinal insanlar değildir, öyle olanlar da yazılmaya layık değildir. Bu kişiler Gogol’un küçük insanları gibiyken, sanki o kitaplardaki hikayeler peri diyarında yaşanmış ve kahramanları her gün gördüğümüz insancıklar değilmiş gibi anlamsız bir özdeşleşme, kuruntu… Sen otobüste yanında oturan adamda neden hikaye aramıyorsun diye sormazlar mı adama?
En sıradan insan eylemini yerine getirmekte olan Picasso’yu gördüğünde, onun Picasso olduğunu bilmeden Picasso’luğu ona yakıştırabilmek meziyetlerin en büyüklerinden olabilir. Görünümde her şey bayağıdır. Bayağıyı filtreyle, kelimeyle, fırça darbeleriyle, her şeyden önce onu tasavvur eden zihinde süslemekteki yaratıcılık ve bunu yapanları ayırt etme becerisidir metholunacak şey.
Şehrini hiç gezemeyeceksin, iş arkadaşının bir filozof olduğunu hiç bilemeyeceksin, halanın kızı yüzyıllar sonra bir ideolojinin en önemli isimlerinden biri haline gelecek, öğrenemeyeceksin. Beğenmediğin bir kadının yüzü, ünlü bir portrenin ilhamı olacak belki…
Merak etmiyorsan kusura bakma, hiç bilemeyeceksin.